Khi vận động thành thói quen: xây dựng trường học và cộng đồng khỏe mạnh hơn thông qua thể thao tại Việt Nam
14 tháng 8, 2026 | Nguyễn Thái Hà, Lê Thị Thu Hiền, Nguyễn Văn Mạnh PATH đang phối hợp với các đối tác liên ngành để xây dựng những trường học và cộng đồng khỏe mạnh, năng động hơn trên khắp Việt Nam. Tình trạng thiếu vận động vẫn là một vấn đề đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam ở nhiều nhóm tuổi. Số liệu quốc gia cho thấy 22,2% người trưởng thành Việt Nam trong độ tuổi 18–69 chưa đáp ứng mức hoạt động thể chất được khuyến nghị.¹ Thách thức này còn thể hiện rõ rệt hơn ở nhóm vị thành niên khi 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai từ 11–17 tuổi chưa đạt mức khuyến nghị 60 phút hoạt động thể chất mỗi ngày.² Tình trạng thiếu vận động ngày càng gia tăng đặc biệt đáng quan ngại trong bối cảnh Việt Nam đang phải đối mặt với gánh nặng lớn về các bệnh không lây (NCDs), vốn chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong trên cả nước.³ Ít vận động khiến thanh thiếu niên có nguy cơ mắc các bệnh không lây như cao huyết áp, đái tháo đường và các bệnh tim mạch cao hơn, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và sự phát triển toàn diện. Việc giải quyết thách thức này đòi hỏi những nỗ lực cấp thiết trong việc phối hợp đa ngành, nhằm tạo tác động tới lối sống, học tập và vận động mỗi ngày của thanh thiếu niên. Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng do Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) khởi xướng, được triển khai với sự phối hợp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và tổ chức PATH, nhằm tăng cường đóng góp của thể thao và hoạt động thể chất vào việc xây dựng những cộng đồng khỏe mạnh và năng động. Sáng kiến đang được triển khai tại Ghana, Tanzania, Nepal, Peru và Việt Nam, trong đó PATH là đơn vị đầu mối triển khai tại các nước. Tại Việt Nam, sáng kiến được thực hiện với sự phối hợp của Ủy ban Olympic Việt Nam, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cùng nhiều đối tác trong nước và quốc tế. Tại 10 trường học thí điểm ở tỉnh Nghệ An, song song với các hoạt động truyền thông trên phạm vi toàn quốc, sáng kiến tập trung vào bốn lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ: nâng cao nhận thức về thể thao và sức khỏe; thúc đẩy việc tập luyện thể thao và hoạt động thể chất thường xuyên trong trường học và cộng đồng; tăng cường phối hợp liên ngành và vận động chính sách; đồng thời tạo lập bằng chứng để hỗ trợ tính bền vững và mở rộng mô hình. Nâng cao nhận thức – nền tảng cho thay đổi Việc triển khai tại 10 trường thí điểm bắt đầu bằng các buổi định hướng và tập huấn dành cho lãnh đạo nhà trường, giáo viên đầu mối và giáo viên giáo dục thể chất, giúp giới thiệu về sáng kiến cũng như cung cấp hướng dẫn thực tế về lập kế hoạch và tổ chức hoạt động. Các nhóm nòng cốt và nhóm Zalo (một nền tảng nhắn tin được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam) sau đó được thành lập để hỗ trợ phối hợp thường xuyên, tạo điều kiện để các trường cập nhật tiến độ, chia sẻ kinh nghiệm và kịp thời tháo gỡ khó khăn. Các mô-đun học trực tuyến cũng được xây dựng nhằm bổ trợ, cung cấp nguồn tài liệu thuận tiện để đội ngũ giáo dục củng cố kiến thức và bảo đảm việc triển khai nhất quán. Để trang bị cho trường học và cộng đồng những nguồn lực thiết thực, một bộ tài liệu truyền thông và giáo dục toàn diện cũng được xây dựng với đóng góp chuyên môn của WHO, Ủy ban Olympic Quốc gia (NOC), Cục Thể dục Thể thao Việt Nam (VAS), Bộ Y tế (MOH), Bộ Giáo dục và Đào tạo (MOET) cùng các chuyên gia từ các trường đại học thể thao trong nước. Những tài liệu này cung cấp hướng dẫn thực hành cho giáo viên, nhà trường và phụ huynh, giúp chuyển hóa nhận thức thành những thay đổi hành vi bền vững cả ở trường học và tại gia đình. Dựa trên nền tảng đó, sáng kiến đẩy mạnh sự tham gia chặt chẽ tại trường học với hoạt động tiếp cận rộng rãi đến cộng đồng thông qua truyền thông đa kênh. Ở cấp quốc gia, các nền tảng số đóng vai trò trung tâm. Trang Facebook và Website “Thể thao mỗi ngày” được cập nhật nhằm cung cấp thông tin, kiến thức dễ tiếp cận về thể thao và sức khỏe; thường xuyên cập nhật các hoạt động, sự kiện; đồng thời chia sẻ các nội dung truyền thông thiết thực tới học sinh, giáo viên, phụ huynh và công chúng. Đây cũng là những không gian để học sinh và cộng đồng tương tác, kết nối và tham gia các sáng kiến thúc đẩy hoạt động thể chất. Để tạo sự tham gia rộng rãi với chi phí hợp lý, sáng kiến triển khai các chiến dịch và cuộc thi trực tuyến có tính tương tác, khuyến khích mọi người vận động và chia sẻ trải nghiệm. Cuộc thi Đồng diễn Thể thao trực tuyến khuyến khích người tham gia thể hiện sự sáng tạo và khả năng vận động qua các màn trình diễn thể thao trên nền tảng số, trong khi cuộc thi “Thể thao đã thay đổi tôi như thế nào” khuyến khích các em học sinh tham gia chia sẻ những câu chuyện cá nhân