Khi vận động thành thói quen: xây dựng trường học và cộng đồng khỏe mạnh hơn thông qua thể thao tại Việt Nam

14 tháng 8, 2026 | Nguyễn Thái Hà, Lê Thị Thu Hiền, Nguyễn Văn Mạnh PATH đang phối hợp với các đối tác liên ngành để xây dựng những trường học và cộng đồng khỏe mạnh, năng động hơn trên khắp Việt Nam. Tình trạng thiếu vận động vẫn là một vấn đề đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam ở nhiều nhóm tuổi. Số liệu quốc gia cho thấy 22,2% người trưởng thành Việt Nam trong độ tuổi 18–69 chưa đáp ứng mức hoạt động thể chất được khuyến nghị.¹ Thách thức này còn thể hiện rõ rệt hơn ở nhóm vị thành niên khi 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai từ 11–17 tuổi chưa đạt mức khuyến nghị 60 phút hoạt động thể chất mỗi ngày.² Tình trạng thiếu vận động ngày càng gia tăng đặc biệt đáng quan ngại trong bối cảnh Việt Nam đang phải đối mặt với gánh nặng lớn về các bệnh không lây (NCDs), vốn chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong trên cả nước.³ Ít vận động khiến thanh thiếu niên có nguy cơ mắc các bệnh không lây như cao huyết áp, đái tháo đường và các bệnh tim mạch cao hơn, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và sự phát triển toàn diện. Việc giải quyết thách thức này đòi hỏi những nỗ lực cấp thiết trong việc phối hợp đa ngành, nhằm tạo tác động tới lối sống, học tập và vận động mỗi ngày của thanh thiếu niên. Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng do Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) khởi xướng, được triển khai với sự phối hợp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và tổ chức PATH, nhằm tăng cường đóng góp của thể thao và hoạt động thể chất vào việc xây dựng những cộng đồng khỏe mạnh và năng động. Sáng kiến đang được triển khai tại Ghana, Tanzania, Nepal, Peru và Việt Nam, trong đó PATH là đơn vị đầu mối triển khai tại các nước. Tại Việt Nam, sáng kiến được thực hiện với sự phối hợp của Ủy ban Olympic Việt Nam, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cùng nhiều đối tác trong nước và quốc tế. Tại 10 trường học thí điểm ở tỉnh Nghệ An, song song với các hoạt động truyền thông trên phạm vi toàn quốc, sáng kiến tập trung vào bốn lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ: nâng cao nhận thức về thể thao và sức khỏe; thúc đẩy việc tập luyện thể thao và hoạt động thể chất thường xuyên trong trường học và cộng đồng; tăng cường phối hợp liên ngành và vận động chính sách; đồng thời tạo lập bằng chứng để hỗ trợ tính bền vững và mở rộng mô hình. Nâng cao nhận thức – nền tảng cho thay đổi Việc triển khai tại 10 trường thí điểm bắt đầu bằng các buổi định hướng và tập huấn dành cho lãnh đạo nhà trường, giáo viên đầu mối và giáo viên giáo dục thể chất, giúp giới thiệu về sáng kiến cũng như cung cấp hướng dẫn thực tế về lập kế hoạch và tổ chức hoạt động. Các nhóm nòng cốt và nhóm Zalo (một nền tảng nhắn tin được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam) sau đó được thành lập để hỗ trợ phối hợp thường xuyên, tạo điều kiện để các trường cập nhật tiến độ, chia sẻ kinh nghiệm và kịp thời tháo gỡ khó khăn. Các mô-đun học trực tuyến cũng được xây dựng nhằm bổ trợ, cung cấp nguồn tài liệu thuận tiện để đội ngũ giáo dục củng cố kiến thức và bảo đảm việc triển khai nhất quán. Để trang bị cho trường học và cộng đồng những nguồn lực thiết thực, một bộ tài liệu truyền thông và giáo dục toàn diện cũng được xây dựng với đóng góp chuyên môn của WHO, Ủy ban Olympic Quốc gia (NOC), Cục Thể dục Thể thao Việt Nam (VAS), Bộ Y tế (MOH), Bộ Giáo dục và Đào tạo (MOET) cùng các chuyên gia từ các trường đại học thể thao trong nước. Những tài liệu này cung cấp hướng dẫn thực hành cho giáo viên, nhà trường và phụ huynh, giúp chuyển hóa nhận thức thành những thay đổi hành vi bền vững cả ở trường học và tại gia đình. Dựa trên nền tảng đó, sáng kiến đẩy mạnh sự tham gia chặt chẽ tại trường học với hoạt động tiếp cận rộng rãi đến cộng đồng thông qua truyền thông đa kênh. Ở cấp quốc gia, các nền tảng số đóng vai trò trung tâm. Trang Facebook và Website “Thể thao mỗi ngày” được cập nhật nhằm cung cấp thông tin, kiến thức dễ tiếp cận về thể thao và sức khỏe; thường xuyên cập nhật các hoạt động, sự kiện; đồng thời chia sẻ các nội dung truyền thông thiết thực tới học sinh, giáo viên, phụ huynh và công chúng. Đây cũng là những không gian để học sinh và cộng đồng tương tác, kết nối và tham gia các sáng kiến thúc đẩy hoạt động thể chất. Để tạo sự tham gia rộng rãi với chi phí hợp lý, sáng kiến triển khai các chiến dịch và cuộc thi trực tuyến có tính tương tác, khuyến khích mọi người vận động và chia sẻ trải nghiệm. Cuộc thi Đồng diễn Thể thao trực tuyến khuyến khích người tham gia thể hiện sự sáng tạo và khả năng vận động qua các màn trình diễn thể thao trên nền tảng số, trong khi cuộc thi “Thể thao đã thay đổi tôi như thế nào” khuyến khích các em học sinh tham gia chia sẻ những câu chuyện cá nhân
Hơn 1,2 triệu người được truyền cảm hứng sống năng động nhờ Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng

Ngày 16/5/2026, Hội thảo Tổng kết “Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng tại Việt Nam” đã diễn ra tại Nghệ An với sự tham gia của đại diện WHO, Ủy ban Olympic Việt Nam, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường học, giáo viên, học sinh và nhiều đối tác trong nước, quốc tế. Được triển khai bởi PATH phối hợp cùng các đối tác trong lĩnh vực thể thao, y tế và giáo dục, sáng kiến là một phần trong chiến lược Olympism365 của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) và khuôn khổ hợp tác IOC-WHO nhằm thúc đẩy vai trò của thể thao và hoạt động thể chất trong việc xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, năng động hơn. Theo WHO, hiện có tới 87% thanh thiếu niên Việt Nam chưa đạt mức hoạt động thể chất được khuyến nghị. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết cần thúc đẩy lối sống năng động hơn cho trẻ em và thanh thiếu niên ngay từ trường học và cộng đồng. Để giải quyết thách thức này, sáng kiến đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy vận động thường xuyên trong trường học và cộng đồng, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các lĩnh vực thể thao – y tế – giáo dục. Sau hơn một năm triển khai, sáng kiến đã đạt được nhiều kết quả nổi bật: Hơn 1,2 triệu lượt tiếp cận thông qua các hoạt động truyền thông và chiến dịch vận động thể chất vì sức khỏe Hơn 229.000 học sinh và người dân trong cộng đồng được hỗ trợ duy trì hoạt động thể lực thường xuyên Tăng 22,6% tỷ lệ học sinh đạt mức hoạt động thể lực đầy đủ và thường xuyên tại 10 trường thí điểm Hàng trăm giáo viên, trường học và đối tác được nâng cao năng lực thông qua các hoạt động tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật Một trong những điểm nổi bật của sáng kiến là mô hình “Đại sứ Thể thao Học đường” được triển khai tại các trường thí điểm ở Nghệ An, trao quyền cho học sinh chủ động dẫn dắt và lan tỏa các hoạt động thể chất trong trường học và cộng đồng. Em Cao Khánh Linh – Đại sứ Thể thao Học đường Trường THCS Đặng Thai Mai chia sẻ: “Thông qua sáng kiến này, em nhận ra rằng học sinh, đặc biệt là các bạn nữ, cũng có thể trở thành người dẫn dắt các hoạt động thể thao, truyền cảm hứng cho mọi người và tạo ra những thay đổi tích cực tại trường học và cộng đồng của mình.” Bên cạnh các hoạt động tại trường học, sáng kiến cũng triển khai nhiều chiến dịch truyền thông và cuộc thi trực tuyến trên toàn quốc như shuffle dance, dân vũ, thử thách vận động trực tuyến và cuộc thi “Thể thao đã thay đổi tôi như thế nào”, góp phần lan tỏa thông điệp sống năng động đến đông đảo thanh thiếu niên và cộng đồng. Phát biểu tại hội thảo, TS.BS. Lê Thị Thu Hiền – Giám đốc Chương trình Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu, PATH cho biết: “Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần xây dựng và củng cố nền tảng cho một hệ sinh thái hoạt động thể chất bền vững hơn trong trường học và cộng đồng.” Ông Nguyễn Trọng Hoàn – Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đánh giá cao tính thực tiễn và khả năng nhân rộng của mô hình: “Chương trình có tính thực tiễn cao và phù hợp với điều kiện của nhà trường cũng như nhu cầu của học sinh. Mô hình hoàn toàn có thể được mở rộng ra nhiều trường học khác trên địa bàn tỉnh, kể cả tại các khu vực khó khăn.” Một trong những điểm nổi bật của sáng kiến là sự phối hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực thể thao – y tế – giáo dục. Nhóm tư vấn kỹ thuật liên ngành với sự tham gia của WHO, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban Olympic Việt Nam, Cục Thể dục Thể thao Việt Nam và PATH đã cùng hỗ trợ định hướng triển khai, vận động chính sách và thúc đẩy tính bền vững của mô hình. Phát biểu tại hội thảo, TS. Angela Pratt – Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam đánh giá cao cách tiếp cận trao quyền cho học sinh và mô hình dựa vào cộng đồng của dự án: “Cách tiếp cận bền vững, dựa vào cộng đồng như vậy là yếu tố then chốt để tạo ra tác động lâu dài. Những công cụ, mô hình và bài học từ sáng kiến này sẽ không chỉ có giá trị đối với các tỉnh thành khác tại Việt Nam mà còn có thể được chia sẻ và áp dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới.” Với những kết quả tích cực đạt được, sáng kiến được kỳ vọng sẽ tiếp tục được duy trì và nhân rộng, góp phần xây dựng môi trường học đường năng động hơn, khỏe mạnh hơn và truyền cảm hứng để nhiều trẻ em, thanh thiếu niên duy trì vận động thể chất mỗi ngày.
Hoạt Động Thể Chất: Dữ Liệu Mới từ Tổ chức Y tế Thế giới – Tháng 7/2024

Dữ liệu toàn cầu mới nhất về mức độ thiếu vận động thể chất trong dân số trưởng thành là một hồi chuông cảnh báo! *Video được lồng tiếng Việt bởi Sáng kiến Hợp tác thể thao vì sức khoẻ cộng đồng, dưới sự cho phép của WHO.
Thể Thao Vì Sức Khỏe: Ăn Lành Mạnh, Ghi Bàn Cho Sức Khỏe

Ăn uống lành mạnh giúp tất cả chúng ta ghi điểm cho sức khỏe. *Video được lồng tiếng Việt bởi Sáng kiến Hợp tác thể thao vì sức khoẻ cộng đồng, dưới sự cho phép của WHO.
Hãy vận động vì sức khỏe cho mọi người

Đi bộ, đạp xe, nhảy dây và bơi lội: hoạt động thể chất giúp tăng cường sức khỏe và bảo vệ con người khỏi các bệnh ung thư, tiểu đường, bệnh tim và béo phì – những dạng chính của các bệnh không lây nhiễm (NCDs). Video này được thực hiện với sự hợp tác của Olympic Channel, sử dụng footage do Olympic Channel Archive, Ramblers Scotland, Walk21 Hong Kong, sáng kiến Bơi vì người tị nạn của Đại học Tây Úc và nhiều văn phòng WHO cung cấp. *Video được lồng tiếng Việt bởi Sáng kiến Hợp tác thể thao vì sức khoẻ cộng đồng, dưới sự cho phép của WHO.
Thể Thao Vì Sức Khỏe: Nói về sức khỏe tâm thần

Thể thao đóng vai trò quan trọng cho sức khỏe toàn diện, cả về thể chất lẫn tâm thần. Thể thao và hoạt động thể chất mang lại nhiều lợi ích lớn cho sức khỏe tâm thần, từ việc tập luyện đến tinh thần đồng đội và sự gắn kết, những yếu tố thiết yếu của nhiều môn thể thao. *Video được lồng tiếng Việt bởi Sáng kiến Hợp tác thể thao vì sức khoẻ cộng đồng, dưới sự cho phép của WHO.